Shayx San'onning sinovi

Bu miniatyurada uyning o'zi sinov maydoniga aylangan — sinov uning barcha qavatlaridan bir vaqtning o'zida o'tadi. Tomlar va balkonlarda shayxning o'nlab shogirdlari to'planib turibdi: kimdir qo'llarini ko'tarib bahslashadi, kimdir yashirincha pichirlaydi, kimdir eshitganiga ishonolmay qotib qolgan — bu mish-mish sinovi, barchasidan shafqatsizrog'i. O'rta qavatda boshqa bir hukm kechadi: ko'k kiyimdagi Rum hukmdori va uning yonida qizi, barmog'i labida — sevgidan o'zini yo'qotgan chol haqidagi xabar oldida cheksiz hayratning soqov belgisi. Xuddi shu malika ikkinchi marta ham tasvirlangan — endi yolg'iz, uzoqdagi balkonda soyabon ostida, pastga, o'zining emas, o'zganing taqdiri hal bo'layotgan tomonga qarab turibdi, va bu nigohdan qochib qutulib bo'lmaydi. Quyiroqda, ichki xonalarda ikki shogird ro'za tutmoqda, taom va uyqudan voz kechib — ularning sadoqati baqirmaydi, balki jimgina ro'za tutadi. Va eng pastda, darvoza yonida — shayxning o'zi: qo'llari ko'ksida chalishtirilgan, go'yo parchalanib ketmasligi uchun o'zini o'zi ushlab turgandek, yonida esa — shogird, qo'li bilan ustozning oyog'ini quchoqlab olgan, yiqilishga hukm bilan emas, balki tegib turish bilan javob bergan yagona kishi. Sahna atrofidagi oltin maydonlar bo'ylab hayvonlar tarqalib yuguradi — sinov har qanday tartibni buzadi, va dunyoning odob-axloqli matosi ostida yashiringan narsa tashqariga chiqadi, xuddi bu kiyiklar va yirtqichlar naqsh chakalakzorida diqqat bilan qaramaguningcha yashiringanidek. Sanoqsiz xonali bu uy to'qqiz oyni talab qildi — Davlat Toshev qalamni har bir qavat bo'ylab alohida yuritdi, go'yo bitta rasm emas, balki uning ichida o'nta rasm chizayotgandek. Asar haqida Syujet Farididdin Attorning «Mantiq at-Tayr» asaridagi masalning davomi bo'lib, imoni yerdagi muhabbat bilan sinalgan shayx haqida hikoya qiladi — bu hikoyani fors-o'rta osiyo miniatyurasi qo'sh ma'nosi uchun sevar edi: inson haqidagi qissa ayni vaqtda so'fiylik yo'lida egoning yo'q qilinishi haqidagi saboq sifatida ham o'qiladi. Usta simultan (sinoptik) bayon usuliga murojaat qiladi, malikani bitta sahnaning turli epizodlarida ikki marta ko'rsatib — bu XVI–XVII asrlar Movarounnahr saroy tasviriy san'atining murakkab, ko'p figurali kompozitsiyalariga xos texnika. Devorlar qalinligiga o'yib ishlangan xonali me'morchilik bir necha epizodni bir vaqtda, varaq yaxlitligini buzmasdan yoyish imkonini beradi. Fasadlardagi eng nozik girih mozaikasi va o'simlik arabeskalari, hayvonlar va qushlar bilan bezalgan hoshiyaning oltin naqshi, hamda mayin havorang marmar ebru ramkasi mintaqa kitobat san'atining eng mashaqqatli usullaridan hisoblanadi. Xususiyatlari Asos: Tabiiy qo'lda ishlangan Buxoro ipak qog'ozi (90% ipak, 10% paxta) Texnika: Tempera, akvarel, tabiiy o'simlik va mineral pigmentlar, tilla varaq (23 karat) Yagona nusxa