Shayx San'on haqidagi rivoyat

Jilg'a bo'yida, ilk bahor gullariga burkangan daraxt ostida ikki kishi uchrashadi. O'ngda — Shayx San'on: ko'k to'n, salla va hassa unda ilgari hayoti taqvo o'lchovi bo'lgan kishini oshkor etadi; biroq hozir uning tanasi engashgan, nigohi suhbatdoshining nigohiga to'g'ridan-to'g'ri qarashga jur'at etmaydi. Uning ro'parasida — alanga rangidagi liboslar kiygan ayol, boshida patli bosh kiyim; qo'lida kitob tutib turibdi, go'yo o'sha kitob shayx nomini bilmaydigan narsani saqlab turgandek. Ular orasida — suvning ingichka chizig'i: to'siq emas, balki bir marta undan hatlab o'tsang, endi bekor qilib bo'lmaydigan chiziq. Ularning tepasidagi daraxt osoyishta emas, alam bilan gullaydi — bu va'da sifatidagi bahor emas, balki yoriq sifatidagi bahor, avvalgi shakl nimaga aylanishi ma'lum bo'lmasdan turib to'kilib tushadigan lahza. Bu uchrashuv ortidagi rivoyat — so'fiy an'anasining eng qo'rqmas syujetlaridan biri: yelkasida o'nlab ziyoratlar va yuzlab shogirdlar bo'lgan mo'tabar shayx bu muhabbat uchun begona belbog'ni, mayni va eng xor qiluvchi xizmatni qabul qiladi, chunki Xudoga eltadigan haqiqiy yo'l o'zini saqlashdan emas, balki o'zini yo'q qilishdan boshlanadi. Shayx qo'lidagi hassa — uning avvalgi maqomidan qolgan yagona narsa: tavozu allaqachon tanaga kirgan, maqom esa — hali qo'lda. Bu sahnaga olti oy ketdi, unda har bir gulbarg alohida ishlangan, xuddi shu masalda ko'tarilishga aylangan tubanlashuvning har bir pog'onasi alohida ishlangani kabi. Asar haqida Syujet Farididdin Attorning «Mantiq ut-tayr» («Qushlar suhbati») dostoniga borib taqaladi, unda Shayx San'on haqidagi masalni hudhud Semurg'ni izlovchilar uchun saboq sifatida hikoya qiladi: poklanish yo'li faqat zohidlik orqali emas, balki o'zini butunlay yo'qotishga tayyorlik orqali ham o'tadi. Bunday romantik-mistik syujetlar XVI–XVII asrlar Movarounnahr saroy miniatyurasi ustalariga sevimli bo'lgan, ular zaminiy ehtiros ayni paytda Yo'l ramzi sifatida o'qiladigan sahnalarga moyil edilar. Bu uchrashuvni Davlat Toshev atayin kamer ruhda hal etadi — mulozimlarsiz va bezaksiz, faqat ikkovi, daraxt va suv — tomoshabinning butun e'tiborini aynan burilish lahzasida qoldirib. Oltinrang oxra fon va osmonning jarangdor moviyligi maktabning eng yaxshi namunalariga xos; marmarlangan ebru ramka qahramonlar tortilgan girdob taassurotini yakunlaydi. Xususiyatlari Asos: Tabiiy qo'lda ishlangan Buxoro ipak qog'ozi (90% ipak, 10% paxta) Texnika: Tempera, akvarel, tabiiy o'simlik va mineral pigmentlar, tilla varaq (23 karat) Yagona nusxa