Ziyorat yo'li

Ayni bir yo'l bu yerda birdaniga uch holatda ko'rsatilgan, ketma-ket emas, balki barobar. Pastda, yorug' toshloq yo'l bo'ylab karvon boradi: eshakdagi ziyoratchi qo'llarini ko'ksiga qo'yib, egarning o'zida sokin zikr aytadi; uning ortida tuyada — taqvodor keksa, oldinda esa, egasiz, ammo yuk ortilgan tuya chopadi — go'yo iymon karvonni ko'rinadigan yo'lboshchidan uzoqroqqa tortayotgandek. Piyoda yo'lovchilar orqadan sudralib boradi, har biri o'z o'ychanligida. Sal balandda, yashil maysazorda — o'sha yo'lning qarama-qarshi qutbi: samo, darveshlarning muqaddas raqsi. Yashil kiyimdagi keksa shu qadar jazava bilan aylanadiki, salla boshidan uchib tushib, yerda yotibdi — salla bu yerda arzimas narsa emas, u yuz, unvon, raqsda birinchi bo'lib qo'yib yuboriladigan «men»ning o'zi. Yonida to'q sariq kiyimdagi darvesh transda qo'llarini ko'targan, sozandalar doira va ikki puflama soz chalib, aylanishni tezlatadi. Tepalik cho'qqisida — uchinchi holat: naqshinkor chodir, unda uch kishi yo'ldan dam olib, shoshmasdan suhbatlashadi, yonida esa uch oyoqli tagkursida suvli saba osilgan. Mehnat, jazava va orom — ayni bir chorlovga uch xil javob. Bu ko'p odamli yo'lda birorta ham yuzni yo'qotmay, uchalasini bir varaqda jamlash uchun yetti oy ketdi. Asar haqida Miniatyura ko'pfigurali allegorik kompozitsiya janriga mansub bo'lib, u XVI–XVII asrlar Movarounnahr rangtasvirida keng tarqalgan, unda ziyorat ruhiy yo'lning bir necha qirrasini bir varaqda barobar ko'rsatishga bahona bo'lgan. Samo sahnasi (muqaddas so'fiy aylanishi) bu yerda to'plamda birinchi marta jaranglaydi — ixcham varaqlar uchun kamdan-kam uchraydigan, uning metaforasi emas, balki bevosita, jismoniy vajd syujeti. Qumrang fon uzra tilla naqsh bilan ishlangan hoshiyalar turnalar, kiyiklar, quyonlar va tulkilar bilan to'ldirilgan — usta uchun odatiy bo'lgan, markaziy sahna atrofida tabiatning alohida, sokin dunyosini yoyish uslubi. Miniatyura usta Davlat Toshev tomonidan yaratilgan bo'lib, u uchun ziyoratchi yo'li bir maqsad sari tan bilan ham, aql bilan ham, uning to'la tark etilishi bilan ham borilishini ko'rsatishga bahona bo'lgan. Xususiyatlari Asos: Tabiiy qo'lda ishlangan Buxoro ipak qog'ozi (90% ipak, 10% paxta) Texnika: Tempera, akvarel, tabiiy o'simlik va mineral pigmentlar, tilla varaq (23 karat) Yagona nusxa