SHAMS. (Jamol)

Varaq ostonadan boshlanadi: yuqorida Basmala bitilgan — «Mehribon va rahmli Alloh nomi bilan», har bir xayrli ish shu so'zlar bilan boshlanadi. Pastroqda shamsa, «quyosh» yoyiladi: dumaloq gulsimon shakl bo'lib, undan har tomonga eng nozik yashil-oltin nurlar tarqaladi. Uning aynan o'zagida qizil rangda Ism — الله — bitilgan, yonida esa oltin bilan Uning madhi. Ism atrofida xattotlik halqasi o'raladi, tavhid guvohligi, uzluksiz spiralga burab qo'yilgan: bu yerda so'zning na boshi, na oxiri bor — u guvohlik beradigan Zotga o'xshab. Varaqning butun geometriyasi yagona harakatga bo'ysunadi: nur Ism joylashgan markazdan taraladi va o'sha yerga qaytadi. Nurlar hech narsani teshmaydi va hech narsa bilan kurashmaydi — ular quyiladi, va har biri markazga qaytishga ishora qiladi. Oltin to'qima bilan bezalgan yashil maydon — jannat bog'larining va ularga va'da qilingan salqinlik, marhamat va osoyishtalikning rangi. To'qimaning o'zi, islimi, na oxiri, na chekkasi bo'lgan novda va g'unchalar bo'lib o'raladi — chek-chegarasi yo'q, bitmas-tuganmas ijodning timsoli. Bu yerda har qanday siymodan voz kechish kambag'allik emas, balki aniqlik: Idrok etib bo'lmaydiganni tasvirlab bo'lmaydi — unga faqat ishora qilish mumkin. Bu varaqqa o'n besh oy ketdi, u mo'yqalam bilan chizilgan — bu mehnatda uning davomiyligining o'zi Alloh huzurida turishning bir shakliga aylanadi. Asar haqida Shamsa («quyosh») — islom kitob san'atining eng yuksak shakllaridan biri: dumaloq bezalgan gulsimon shakl bo'lib, u bilan Qur'on qo'lyozmalari va hashamatli to'plamlar ochilgan, uning qalbiga Xudoning ismi yoki bag'ishlov joylashtirilgan. Bu illyustratsiya emas, balki sof holdagi xattotlik va naqsh — an'ananing tasvir o'z o'rnini So'zga va geometriyaga bo'shatib beradigan tarmog'i. Varaq so'fiylik an'anasi bilan chambarchas bog'liq bo'lgan usta Davlat Toshev tomonidan ijro etilgan; kompozitsiya qonunga amal qiladi — o'zakda muqaddas matn, o'simliksimon to'qimaning (islimi) konsentrik halqalari va varaqni yoritgich timsoliga aylantiruvchi tarqaluvchi nurlar. Movarounnahrning saroy ustaxonalarida va kengroq, butun fors-islom olamida bunday gulsimon shakllar eng nozik mo'yqalamda ijro etilgan va ko'p oylik mehnatni talab qilgan. Yashil, oltin va qizil shingarf uyg'unligi, «marmar» ebru romka va naqshning mo'yli ishlanishi bu doiraning yuksak kitob madaniyatiga xosdir. Xususiyatlari Asos: Tabiiy qo'lda ishlangan Buxoro ipak qog'ozi (90% ipak, 10% paxta) Texnika: Tempera, akvarel, tabiiy o'simlik va mineral pigmentlar, tilla varaq (23 karat) Yagona nusxa