Rumiy

«Muhabbat ila achchiq eng shiringa aylanur, Muhabbat ila mis eng sof oltinga qayta tug'ilur.» Suvning yonginasida, oltin gilamcha ustida oq soqolli, boshiga baland salla o'ragan bir chol o'tiribdi — Jaloliddin Rumiy. Barmoqlari orasidan tasbeh donalari sirg'alib o'tadi, nigohi olisga, bog'dan tashqariga — endi so'z keraksiz bo'lgan o'sha tomonga qadalgan. Uning ro'parasida, o'ymakor lavhga ochilgan kitob — «Masnaviy», o'zining she'r ummoni — yotibdi, yonida esa yozuv asbobi va o'ramlar uchun g'ilof turibdi. Biroq u na o'qiydi, na yozadi: u shunchaki hozir bo'lib turibdi. Bu — o'rganish uchun kelingan bog' emas, bu — allaqachon manzilga yetgan kishining bog'i. Uning tepasida anor daraxti ko'tariladi, pishgan mevalardan og'irlashgan. Bu yerda anor va'da ham, dasturxon to'kinligi ham emas, balki yetilgan yurak: endi mevaga intilmaydigan, zero o'zi to'lib-toshgan mevaga aylangan narsa. Shoxlarda uchta hudhud qotib turibdi. Ular shogird emas — ular Xudoning do'stlari, o'zga toliblar, kelishlarining o'zi bir guvohlik: Xudoning do'stlari jam bo'lgan joyda Uning huzuri ham yaqin. Shayx yonidagi sukunatlari — teng-tenglar suhbati. Chapda, butalar yonida kiyik turibdi — va qochmaydi. Hali yo'ldagi kishi uchun kiyik — qo'ldan sirg'alib chiqadigan Haqiqat, abadiy navbatdagi tepalik ortida. Ammo Rumiy ro'parasida u qo'lga o'rgangandek yaqin bo'lib qotdi: sirg'alishdan to'xtagan Haqiqat, endi boradigan joyi qolmagan kishining yonida qolgan. U yonida o'lja sifatida emas, do'st sifatida turibdi. Suvning eng qirg'og'ida esa toshlar yotibdi — qizil, yashil, ko'k, oq. Mushkul Kusho — mushkullarni oson qilguvchi haqidagi hikoyani o'qigan kishi ularni darhol tanaydi: zinapoyadan ko'tarilgan kishiga ochiladigan o'sha qimmatbaho toshlar sochilmasini. Har bir rang bu yerda o'z chirog'i, o'z payg'ambarlik yo'li, odamlarga o'z vaqtida yuborilgan; yashil rang Muhammad ﷺ nurini olib yuradi, uning yonida esa boshqa ranglardagi toshlar yotibdi — buyuk payg'ambarlarning o'zga yo'llari. Rangi har xil bo'lsa-da, ular bitta suv bo'yida birga yotibdi, chunki bittaga eltadi. Mana shu bog'ning sokin siri: yo'llar ko'p — Manba bitta. Bu ishga usta bir tola qil qalam bilan 100 kun sarfladi. Asar haqida Varaq Buxoro kitob miniatyurasi an'anasiga mansub bo'lib, XVI–XVII asrlar Movarounnahr mahoratining vorisi: zarhal fon, barg va gullagan o't-o'lanlarning nozik ishlanishi, Uzoq Sharq dididagi bulut lentalari, chiziqning xattotona yengilligi. Kompozitsiya bog'dagi so'fiy shoir figurasi atrofida quriladi — bu fors-o'rta osiyo tasviriy san'atining barqaror motivi bo'lib, unda tabiat ichki holatning ko'zgusiga aylanadi. Qushlar, hayvon va meva soluvchi daraxt obrazlari bu yerda maishiy fon emas, balki so'fiy she'riyat so'zlaydigan tildir. Sahna donishmand siymosini so'fiy matnlar tasvirlariga xos masalona teranlik bilan birlashtiradi. Xususiyatlari Asos: Tabiiy qo'lda ishlangan Buxoro ipak qog'ozi (90% ipak, 10% paxta) Texnika: Tempera, akvarel, tabiiy o'simlik va mineral pigmentlar, tilla varaq (23 karat) Yagona nusxa