Hikmat maktabi

Miniatura pastdan yuqoriga qarab o'qiladi — pog'onalar bo'ylab ko'tarilishdek, unda har bir qavat oldingisidan ham tana, ham ruh jihatidan yuqoriroqdir. Suvning eng chetida, pastda, qo'llar dag'al va pok ish bilan band: bu yerda Buxoro qog'ozi tayyorlanadi — varaqlar ivitiladi, dumaloq tog'ora ichida siqiladi, quritish uchun osib qo'yiladi. Yonginasida tahorat uchun engashadilar, va oyoq ostidagi sopol ko'za, xizmatkor qo'lidagi toza mato ham xuddi shu g'amxo'rlikdan — tashqi narsani tartibga solishdan darak beradi. Bu har bir yo'lning ostonasi: qonun va poklik, xom ashyoni tayyorlash. Loyqa tola suv va mehnat orqali so'zni qabul qilishga tayyor varaqqa aylangani kabi, inson ham tashqaridagi narsani poklashdan boshlaydi. Bir qavat yuqorida boshqa xildagi mehnat qaynaydi. Maktabda tayoq ko'targan qattiqqo'l ustoz shogirdlarni boshqaradi: biri kitob ustiga tirishqoqlik bilan engashgan, boshqasi beparvoligi uchun jazolanmoqda. Hovlida matnlar ko'chiriladi, qalamlar tuzatiladi, siyoh ezg'ilanadi. Chap tomonda esa, olov va qozon yonida, xamir yug'uriladi, suv tashiladi, o'tin yoriladi — dargoh o'zini o'zi boqadi, va kundalik non bilim noni yonida yopiladi. Markazdagi asoli siymo bu sahnalarni cho'pon poddani bog'lagani kabi bog'laydi: bu — rahnamolik ostidagi yo'l bosqichi bo'lib, unda itoat va kundalik sa'y-harakat o'jar «men»ni asta-sekin bo'ysundiradi. Undan-da yuqorida, koshinli gumbaz yonida, ikki siymo allaqachon tashvishdan uzoqlashgan: biri iyagini qo'liga tirab, o'y surib qotib qolgan, boshqasi darvoza ostonasida turibdi. Bu — qalb bilan idrok etishning sukunati — endi kitob izlamaydigan mushohada. Va eng cho'qqida bir kishi kaftlarini quloqlariga qo'ygan. Azon takbirga o'tmoqda: uyqudan jonni uyg'otuvchi da'vat, va ayni paytda butun olam orqaga tashlangan Alloh huzurida turishga kirish. Suv, mehnat, o'qish va itoatdan o'tib, jon nihoyat yagona Ovozni eshitadi — va qozonning qaynashi, boltaning taqillashi, pastdagi varaqlarning shitirlashi uning uchun jimib qoladi. Bu ishga o'n oy ketdi. Asar haqida Asar Hirot doirasi merosi bilan yo'g'rilgan XVI–XVII asr Buxoro miniaturasi an'anasini davom ettiradi: ko'p qavatli kompozitsiya bo'lib, unda bir necha sahna yagona varaqda yashaydi, quyuq ranglar va siymolar, o'tlar hamda koshinlarning eng nozik ishlanishi. Maktab — o'qitadigan, mehnat qiladigan va ibodat qiladigan dargoh — hayoti mavzusi butun varaqni so'fiylik yo'li pog'onalari bo'ylab ko'tarilish allegoriyasi sifatida o'qish imkonini beradi: tashqi poklanish va qonundan, shogirdlik intizomi va qalb bilan idrok etish orqali, Haqiqat oldida bevosita turishga qadar. Bunday kinoya Movarounnahrning pandnoma she'riyati ruhiga yaqin bo'lib, unda hunar va kundalik mehnat doimo ichki mehnat timsoliga aylangan. Qog'oz yasash sahnasi — nodir va qimmatli tafsilot: Buxoro shuhrat qozongan hunar bu yerda to'liq emas, ammo tanish tarzda, har qanday yozma bilimning asosi sifatida ko'rsatilgan. Xususiyatlari Asos: Tabiiy qo'lda ishlangan Buxoro ipak qog'ozi (90% ipak, 10% paxta) Texnika: Tempera, akvarel, tabiiy o'simlik va mineral pigmentlar, tilla varaq (23 karat) Yagona nusxa