SHAMS. (Jalol)

Varaq Basmala bilan ochiladi: yuqorida qora, uchib ketguvchi va cho'zilgan xat bilan hamma narsa u bilan boshlanadigan so'zlar bitilgan — «Mehribon va rahmli Alloh nomi bilan». Pastroqda shamsa, «quyosh» yoyiladi, ammo uning osmoni yerniki emas. Medalyon maydoni lojuvarddan olingan chuqur ultramarin bilan to'ldirilgan: bu yerda ko'k rang bezak emas, balki samoviy sferaning aynan o'zi — koinot va ilohiy ulug'vorlik rangi bo'lib, uning oldida aql jim bo'ladi. Oltin markazda — o'sha Basmala, doiraga o'ralgan: so'z varaqni yuqoridan qurshaydi va uni ichidan tutib turadi, boshlanish va o'zak bir joyda uchrashadi. O'zak atrofida suls xatidagi salobatli xattotlik belbog'i aylanadi, harflar doira geometriyasiga shunday to'qilganki, nutq choksiz va chekkasiz, cheksiz bo'lib qoladi. Ko'k maydon bo'ylab oltin naqsh motivlar to'lqin bo'lib o'tadi — markazdan mayin taralib, tuganmaydigan inoyat. Tashqariga esa, varaqning barcha chekkalariga ikki uchli nozik lojuvard nurlar tarqaladi: samoviy balandlikning nuri makonni teshib o'tadi, ammo balandlikni qarab turuvchiga yaqinlashtirmaydi — faqat uni hayrat ichida tutib turadi. Davlat Toshevga bu varaqqa ikki yil ketdi, u mo'yqalam bilan chizilgan; lojuvard ham, oltin ham, va bu sabrning o'zi ham bir maqsadga xizmat qiladi — har qanday timsoldan yuqori bo'lgan Zotga ishora qilishga. Asar haqida Shamsa — quyoshsimon medalyon bo'lib, islom kitobat an'anasida qo'lyozmaning tantanali sahifasini u bilan ochib, o'zagiga Xudoning ismi yoki muborakbod duosini joylashtirganlar. Bu yerda uning «samoviy» ko'rinishi oldimizda: lojuvardning hukmronligi sharq miniaturasining eng qimmatbaho pigmentiga — asrlar davomida Badaxshon tog'larida qazib olingan yanchilgan lojuvardga ishora qiladi. Kompozitsiya qat'iy markazlashgan: o'zakda muqaddas so'z, suls xatidagi xattotlik halqasi, oltin naqshli ko'k maydon va varaqni yoritgich timsoliga aylantiruvchi tarqaluvchi nurlar. Bunday sahifalar ustadan oylar va yillar davom etgan mashaqqatli mehnatni talab qilgan va Movarounnahr hamda butun fors-islom doirasining saroy kitob madaniyatining cho'qqilariga mansubdir. Chetdagi vazmin «marmar» ebru romka — bunday sahifalarni bezashning xarakterli usuli. Xususiyatlari Asos: Tabiiy qo'lda ishlangan Buxoro ipak qog'ozi (90% ipak, 10% paxta) Texnika: Tempera, akvarel, tabiiy o'simlik va mineral pigmentlar, tilla varaq (23 karat) Yagona nusxa